VLA và VLI đóng góp sáng kiến phát triển hệ thống thông tin logistics xuyên biên giới tại khu vực Lancang – Mekong

Trong khuôn khổ Training Workshop on Development of Transport and Logistics Information Systems (TLIS) for Lancang–Mekong Countries do Mekong Institute phối hợp với Bộ Công chính và Vận tải Campuchia tổ chức tại Phnom Penh, sáng ngày 25/3/2026 đã diễn ra Panel Session 3: Transport and Logistics Information Management at Key Border Nodes.

Phiên thảo luận quy tụ đại diện các hiệp hội logistics, doanh nghiệp và cơ quan quản lý từ nhiều quốc gia trong khu vực nhằm chia sẻ kinh nghiệm về quản lý dữ liệu logistics tại các cửa khẩu trọng điểm, đồng thời đóng góp ý kiến cho việc xây dựng Transport and Logistics Information System (TLIS) của khu vực Lancang – Mekong.

Trong phiên thảo luận, đại diện Việt Nam từ Vietnam Logistics Business Association (VLA) và Vietnam Logistics Research and Development Institute (VLI) đã đóng góp nhiều đề xuất quan trọng, đặc biệt trong việc kết nối dữ liệu logistics và phát triển hạ tầng logistics phục vụ thương mại xuyên biên giới.

Việt Nam đề xuất phát triển trung tâm logistics nông nghiệp và hệ sinh thái dữ liệu logistics

Đại diện VLA, ông Nguyễn Đức Bình – Tổng Thư ký VLA, đã chia sẻ định hướng phát triển trung tâm logistics nông nghiệp tại Việt Nam, đóng vai trò hỗ trợ xuất khẩu nông sản và kết nối chuỗi logistics trong khu vực.

Theo đó, các trung tâm logistics này cần tích hợp nhiều chức năng như:

• Kho lạnh và kho thường
• Dịch vụ xử lý sau thu hoạch, đóng gói và kiểm dịch
• Bãi container, bãi xe tải và bến thủy nội địa
• Nền tảng số “Buy – Ship – Pay” hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ và hợp tác xã

Đồng thời, Việt Nam đang thúc đẩy mô hình hợp tác công – tư (PPP) trong phát triển hạ tầng logistics, trong đó Nhà nước đầu tư cơ sở hạ tầng và doanh nghiệp tham gia vận hành và khai thác.

Để nâng cao hiệu quả vận tải xuyên biên giới, đại diện VLA cũng đề xuất:

• Chuẩn hóa vận tải xuyên biên giới theo mô hình “One Gate – One Stop” tại các cửa khẩu trọng điểm
• Phát triển các dịch vụ giá trị gia tăng như dán nhãn, gom hàng và phân phối lại sang các thị trường trong khu vực
• Nâng cấp chuỗi lạnh, đo lường phát thải CO₂ và thúc đẩy logistics xanh
• Tăng cường chia sẻ dữ liệu giữa hải quan, ICD, hãng tàu và hệ thống kho bãi

Bên cạnh đó, phía Việt Nam cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của phát triển nguồn nhân lực logistics tại khu vực biên giới, thông qua các chương trình đào tạo ngắn hạn cho doanh nghiệp, hợp tác xã và cán bộ cửa khẩu. Với mạng lưới hơn 900 doanh nghiệp hội viên, VLA có thể đóng vai trò cầu nối giữa doanh nghiệp logistics, cơ quan quản lý và các cơ sở đào tạo, góp phần thúc đẩy chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn và đào tạo nhân lực ngành.

Chia sẻ kinh nghiệm từ doanh nghiệp và cơ quan quản lý trong khu vực

Phiên thảo luận cũng ghi nhận nhiều chia sẻ kinh nghiệm từ các quốc gia trong khu vực.

Đại diện doanh nghiệp Trung Quốc, bà Gao Zhifen – Phó Tổng Giám đốc Yunnan Tengjun International Logistics Co., Ltd. đã giới thiệu mô hình “One Container – One Order”, một giải pháp logistics thông minh nhằm tối ưu hóa vận tải xuyên biên giới trên tuyến China–Laos Railway. Mô hình này cho phép quản lý toàn bộ hành trình của container thông qua một đơn hàng thống nhất, giúp nâng cao tính minh bạch trong quản lý vận chuyển, tăng khả năng theo dõi hàng hóa theo thời gian thực và tối ưu hóa chi phí vận hành trong chuỗi logistics xuyên biên giới. Bên cạnh đó, đại diện doanh nghiệp cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tăng cường kết nối và chia sẻ dữ liệu logistics giữa các hệ thống trong khu vực nhằm hỗ trợ quá trình xây dựng và phát triển Transport and Logistics Information System (TLIS) cho khu vực Lancang – Mekong.

Đại diện từ Lào, ông Vichith Sadettan – Cố vấn cao cấp của Laos International Truckers and Freight Forwarders Association (LITFA) đã giới thiệu hệ thống CBTM (Cross Border Transport Management System). Đây là hệ thống quản lý vận tải xuyên biên giới dựa trên nền tảng web, cho phép các doanh nghiệp vận tải thực hiện các thủ tục như tạo manifest hàng hóa, lập lộ trình vận tải cho xe tải, cấp chứng từ tạm nhập phương tiện vào lãnh thổ Lào và thực hiện khai báo hàng hóa tại cửa khẩu cũng như kho bãi. Việc triển khai hệ thống CBTM góp phần đơn giản hóa thủ tục vận tải xuyên biên giới, đồng thời nâng cao tính minh bạch và hiệu quả trong quản lý dữ liệu logistics.

Trong khi đó, Đại diện Myanmar Customs Department, ông Win Lwin Phyo – Assistant Director, Ministry of Finance and Revenue, Myanmar, đã trình bày về hồ sơ hoạt động và khung pháp lý của cơ quan hải quan Myanmar, đồng thời chia sẻ thực tiễn quản lý thông tin logistics tại các cửa khẩu trong khu vực Lancang – Mekong.

Bài trình bày tập trung vào các loại dữ liệu vận tải và logistics đang được thu thập và sử dụng trong hoạt động quản lý, vai trò của các cơ quan như hải quan, giao thông và thương mại trong quản trị dữ liệu, cũng như các cơ chế chia sẻ thông tin và trao đổi dữ liệu xuyên biên giới.

Đại diện Myanmar cũng chỉ ra một số khoảng trống dữ liệu và thách thức trong quản lý thông tin tại cấp cửa khẩu, đồng thời đề xuất tăng cường chất lượng dữ liệu, khả năng tương tác giữa các hệ thống và sự phối hợp giữa các cơ quan nhằm hỗ trợ phát triển Transport and Logistics Information System (TLIS) cho khu vực.

VLA và VLI thúc đẩy hợp tác xây dựng hệ thống TLIS khu vực

Thông qua phiên thảo luận, các đại biểu đã thống nhất rằng việc xây dựng Transport and Logistics Information System (TLIS) cho khu vực Lancang – Mekong cần dựa trên sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, hiệp hội ngành, doanh nghiệp và các tổ chức nghiên cứu.

Trong bối cảnh đó, Vietnam Logistics Business Association (VLA) cùng với Vietnam Logistics Research and Development Institute (VLI) có thể đóng vai trò quan trọng trong:

• Kết nối cộng đồng doanh nghiệp logistics với các sáng kiến TLIS khu vực
• Thúc đẩy chia sẻ dữ liệu và kinh nghiệm thực tiễn từ doanh nghiệp
• Phát triển chương trình đào tạo và nâng cao năng lực nguồn nhân lực logistics
• Đóng góp nghiên cứu và đề xuất chính sách cho phát triển logistics xuyên biên giới

Những đóng góp này sẽ góp phần thúc đẩy một hệ sinh thái logistics kết nối, minh bạch và dựa trên dữ liệu, hỗ trợ thương mại và vận tải xuyên biên giới trong khu vực Lancang – Mekong.