Biển Đỏ “dậy sóng”, logistics trở thành phép thử với xuất khẩu Việt

Xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran không chỉ làm nóng các điểm quân sự tại Trung Đông mà còn
phủ bóng lên các tuyến vận tải biển chiến lược như Eo biển Hormuz và hành lang Kênh đào Suez
– Biển Đỏ, những “mạch máu” của thương mại toàn cầu. Với nền kinh tế có độ mở cao như Việt
Nam, cú sốc nếu xảy ra sẽ không đến trực diện mà truyền qua chi phí logistics. Giá dầu, phí bảo
hiểm chiến tranh và chi phí vận tải đang trở thành biến số lớn nhất trong duy trì nhịp xuất khẩu.

Logistics – Biến số nhạy cảm nhất của xuất khẩu

Ông Phạm Quang Anh, Tổng giám đốc Công ty May mặc Dony, cho biết doanh nghiệp đang theo
dõi sát các lô hàng sang Jordan, thị trường chiếm gần 20% kim ngạch xuất khẩu.

Hàng may mặc từ Việt Nam đi Jordan chủ yếu quá cảnh qua Biển Đỏ. Trong các đợt bất ổn trước
đây, thời gian vận chuyển kéo dài từ một tháng lên 3-4 tháng, cước container 40 feet tăng từ
khoảng 1.500 đô la Mỹ lên tới 5.000 đô la, trong khi phụ phí bảo hiểm chiến tranh khiến rủi ro
giao hàng trễ trở thành áp lực lớn.

Theo ông, với ngành dệt may có tính mùa vụ cao, rủi ro logistics không nằm ở chi phí vận tải tăng
mà ở nguy cơ đứt gãy chu kỳ kinh doanh của khách hàng. Tuy nhiên, thị trường hiện đã thích
nghi tốt hơn, đơn hàng vẫn duy trì nhưng linh hoạt về tiến độ.

Hiện doanh nghiệp đang phối hợp chặt chẽ với đối tác logistics để cập nhật tình hình và điều
chỉnh kế hoạch vận chuyển.

PGS. TS Nguyễn Hữu Huân nhận định rủi ro lớn nhất hiện nay chính là logistics. Phần lớn hàng
hóa Việt Nam sang châu Âu và một phần sang Mỹ đi qua hành lang Suez – Biển Đỏ. Nếu tàu phải
đổi tuyến hoặc phụ phí chiến tranh tăng mạnh, chi phí logistics, vốn chiếm 10-20% giá thành, có
thể tăng thêm 15-25%.

Trong kịch bản căng thẳng kéo dài sáu tháng, kim ngạch xuất khẩu có thể giảm 2-4% do mất lợi
thế cạnh tranh về giá và gián đoạn tiến độ giao hàng.

Chuỗi cung ứng công nghiệp chịu áp lực tiến độ

Ở lĩnh vực công nghiệp phụ trợ, ông Lê Mai Hữu Lâm, Tổng giám đốc Công ty Cát Vạn Lợi, cho biết
doanh nghiệp đang cung cấp thiết bị cho một dự án nhà máy nhiệt điện tại Ả Rập Saudi.

Đối tác chịu chi phí bảo hiểm chiến tranh, nhưng điều đáng lo ngại là nguy cơ chậm tiến độ. Với
các dự án công nghiệp, chỉ cần một khâu logistics bị gián đoạn sẽ kéo theo ảnh hưởng dây chuyền
tới toàn bộ kế hoạch thi công, dòng tiền và sản xuất.
Dù vậy, doanh nghiệp vẫn đánh giá Trung Đông là thị trường giàu tiềm năng nhờ nhu cầu đầu tư
hạ tầng lớn, đồng thời tiếp tục xúc tiến thương mại tại UAE và Ả Rập Saudi.

Nông sản: khi thời gian trở thành chi phí

Theo Hiệp hội Rau quả Việt Nam (Vinafruit), căng thẳng tại Biển Đỏ không chỉ ảnh hưởng các lô
hàng sang Trung Đông mà còn tác động đến thị trường châu Âu.

Nhiều hãng tàu buộc phải đi vòng qua mũi Hảo Vọng, kéo dài hành trình, làm tăng chi phí
container lạnh và rủi ro giảm chất lượng. Với trái cây tươi, vài ngày chậm trễ có thể ảnh hưởng
trực tiếp đến giá bán.

Kim ngạch rau quả sang Trung Đông và châu Âu tuy dưới 10% nhưng đóng vai trò quan trọng
trong chiến lược đa dạng hóa thị trường. Nếu chi phí logistics tiếp tục leo thang, tốc độ tăng
trưởng của ngành có thể bị ảnh hưởng.

Thương mại với Trung Đông: ổn định nhưng chi phí tăng

Đại diện một doanh nghiệp thương mại Israel tại TPHCM cho biết các lô hàng sang cảng Ashdod
chưa ghi nhận gián đoạn lớn. Chuỗi cung ứng dân sự vẫn vận hành, song doanh nghiệp đã chủ
động điều chỉnh thời gian giao hàng, dự trù phụ phí và trao đổi lại với đối tác nhập khẩu.
Các chuyên gia cho rằng xung đột chưa làm đứt gãy thương mại toàn cầu, nhưng đang làm chi phí
logistics tăng do đổi tuyến và phí bảo hiểm cao hơn. Nguồn cung không bị cắt, song trở nên đắt đỏ
hơn.

Giữ nhịp xuất khẩu trong bối cảnh bất định

Hiện chưa có dấu hiệu gián đoạn diện rộng. Tuy nhiên, trạng thái “bình thường mới” đi kèm chi
phí dự phòng cao hơn.
Hành lang Suez – Biển Đỏ đảm nhiệm khoảng 12% thương mại toàn cầu và tới 35% sản lượng
container. Nếu xung đột leo thang, chi phí và thời gian vận chuyển sẽ tăng ngay lập tức.
Với Việt Nam, nơi xuất khẩu đạt khoảng 930 tỉ đô la Mỹ năm 2025, năng lực quản trị logistics, đa
dạng hóa tuyến vận tải, chia sẻ rủi ro chi phí và nâng cao giá trị sản phẩm sẽ là yếu tố quyết định
khả năng duy trì đơn hàng.

Trong bối cảnh địa chính trị khó lường, bài toán của doanh nghiệp không chỉ là bán được hàng
mà là bảo đảm độ tin cậy giao hàng. Logistics vì vậy không chỉ là chi phí, mà trở thành năng lực
cạnh tranh cốt lõi.

Theo Bản tin VLA số 145