WORLD BANK CÔNG BỐ LPI 2025: BƯỚC CHUYỂN TỪ XẾP HẠNG CẢM NHẬN SANG ĐO LƯỜNG LOGISTICS BẰNG DỮ LIỆU THỰC TẾ

Ngân hàng Thế giới (World Bank) vừa chính thức giới thiệu phiên bản mới của Chỉ số Hiệu quả Logistics toàn cầu – Logistics Performance Indicators 2025 (LPI 2.0), đánh dấu một bước thay đổi quan trọng trong cách thức đánh giá năng lực logistics của các quốc gia trên thế giới.

Khác với các kỳ LPI trước đây vốn dựa trên khảo sát cảm nhận của các chuyên gia và doanh nghiệp logistics quốc tế, LPI 2.0 được xây dựng trên cơ sở dữ liệu vận hành thực tế của chuỗi cung ứng toàn cầu. Cách tiếp cận mới này được kỳ vọng sẽ phản ánh khách quan hơn mức độ kết nối, tốc độ luân chuyển hàng hóa và hiệu quả logistics của từng quốc gia.

Từ khảo sát cảm nhận đến dữ liệu thực tế

Kể từ lần đầu tiên được công bố năm 2007, LPI đã trở thành một trong những công cụ tham chiếu quan trọng nhất để đánh giá hiệu quả logistics quốc gia. Trong suốt giai đoạn 2007–2023, chỉ số này được xây dựng dựa trên khảo sát các nhà cung cấp dịch vụ logistics quốc tế như doanh nghiệp giao nhận vận tải và chuyển phát nhanh, nhằm đánh giá mức độ thuận lợi trong hoạt động logistics của các quốc gia đối tác thương mại.

Tuy nhiên, từ năm 2025, World Bank đã chuyển sang mô hình LPI 2.0 với phương pháp tiếp cận hoàn toàn mới. Thay vì thu thập ý kiến đánh giá chủ quan, hệ thống sử dụng dữ liệu theo dõi thực tế về luồng vận động của hàng hóa quốc tế, bao gồm hàng container đường biển, hàng hóa vận tải hàng không và bưu kiện bưu chính xuyên biên giới.

Hiện nay, hệ thống đã công bố dữ liệu cho hai năm 2023 và 2024, tạo nền tảng cho việc theo dõi và so sánh hiệu quả logistics dựa trên bằng chứng thực tiễn.

Không còn một bảng xếp hạng quốc gia duy nhất

Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất của LPI 2.0 là không còn công bố một bảng xếp hạng tổng hợp duy nhất như các phiên bản trước.

Thay vào đó, World Bank xây dựng bộ dữ liệu gồm 21 chỉ báo cấp quốc gia, trong đó có 6 chỉ báo lõi và 15 chỉ báo bổ sung. Người dùng có thể chủ động lựa chọn từng chỉ tiêu để so sánh giữa các quốc gia tùy theo mục đích nghiên cứu hoặc hoạch định chính sách.

Cách tiếp cận này giúp phản ánh sâu hơn những khía cạnh cụ thể của năng lực logistics, thay vì quy về một điểm số chung có thể che khuất các điểm mạnh hoặc điểm yếu riêng biệt.

Sáu chỉ báo cốt lõi của LPI 2.0

Bộ chỉ báo cốt lõi tập trung vào hai nhóm yếu tố chính: khả năng kết nối quốc tế và hiệu quả thời gian xử lý hàng hóa.

Hàng hải

• Số quốc gia có thể kết nối trực tiếp thông qua các tuyến vận tải container cố định.
• Thời gian lưu container nhập khẩu tại cảng.

Hàng không

• Số quốc gia có thể kết nối trực tiếp thông qua vận tải hàng hóa hàng không.
• Thời gian lưu hàng nhập khẩu tại sân bay

Bưu chính

• Số quốc gia có thể kết nối trực tiếp thông qua dịch vụ bưu chính B2B.
• Thời gian giao hàng bưu chính B2B tại quốc gia nhập khẩu.

Các chỉ số này phản ánh đồng thời năng lực kết nối toàn cầu và hiệu quả vận hành của từng mắt xích trong chuỗi cung ứng.

Mở rộng phân tích với 15 chỉ số bổ sung

Ngoài các chỉ số cốt lõi, LPI 2.0 còn cung cấp nhiều chỉ báo chuyên sâu nhằm đánh giá toàn diện hơn hoạt động logistics quốc tế.

Đối với vận tải biển, hệ thống bổ sung các chỉ số như số lượng dịch vụ vận tải biển, số liên minh hãng tàu khai thác, số lần trung chuyển, thời gian lưu container xuất khẩu, thời gian quay vòng tàu tại cảng, thời gian trung chuyển, lead time nhập khẩu, thời gian khởi tạo chuỗi cung ứng xuất khẩu và thời gian hoàn tất chuỗi cung ứng nhập khẩu.

Trong lĩnh vực bưu chính, các chỉ báo được mở rộng sang phân khúc B2C nhằm phản ánh sự phát triển của logistics thương mại điện tử xuyên biên giới.

Bên cạnh đó, World Bank cũng phát triển nhóm chỉ báo riêng dành cho các quốc gia không giáp biển, giúp đánh giá hiệu quả kết nối thông qua hành lang vận tải, cảng cửa ngõ và các điểm thông quan nội địa.

Nguồn dữ liệu từ các tổ chức và nền tảng hàng đầu thế giới

Để xây dựng LPI 2.0, World Bank đã hợp tác với nhiều tổ chức và đơn vị cung cấp dữ liệu logistics quốc tế.

Dữ liệu vận tải biển được tổng hợp từ MarineTraffic, MDS Transmodal và một hãng tàu container toàn cầu lớn. Dữ liệu hàng không được cung cấp bởi Cargo iQ với sự hỗ trợ của Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA). Trong khi đó, dữ liệu bưu chính được thu thập thông qua hệ thống theo dõi của Liên minh Bưu chính Thế giới (UPU).

Việc sử dụng dữ liệu thực tế từ các nguồn vận hành giúp nâng cao độ tin cậy và khả năng phản ánh chính xác tình hình logistics của từng quốc gia.

Ý nghĩa đối với Việt Nam

Đối với Việt Nam, LPI 2.0 mang đến một góc nhìn mới trong đánh giá năng lực logistics quốc gia. Thay vì chỉ tập trung vào thứ hạng tổng thể, các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và tổ chức nghiên cứu có thể phân tích sâu hơn từng cấu phần của hệ thống logistics.

Các chỉ số về mức độ kết nối hàng hải, kết nối hàng không, thời gian lưu container tại cảng, hiệu quả xử lý hàng hóa tại sân bay hay năng lực logistics bưu chính sẽ giúp nhận diện rõ hơn những điểm nghẽn đang tồn tại trong chuỗi cung ứng.

Đây cũng là cơ sở quan trọng để định hướng các chương trình cải cách về hạ tầng logistics, thủ tục biên giới, vận hành cảng biển – sân bay, phát triển logistics thương mại điện tử và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng.

Kết luận

LPI 2025 đánh dấu bước chuyển quan trọng trong đo lường hiệu quả logistics toàn cầu: từ xếp hạng dựa trên cảm nhận sang bộ chỉ báo dựa trên dữ liệu thực tế. Cách tiếp cận mới không chỉ giúp so sánh các quốc gia một cách chi tiết hơn mà còn hỗ trợ nhận diện rõ hơn các điểm nghẽn trong chuỗi cung ứng quốc tế.

Trong bối cảnh logistics ngày càng đóng vai trò then chốt đối với tăng trưởng kinh tế và thương mại toàn cầu, LPI 2.0 hứa hẹn sẽ trở thành công cụ tham chiếu quan trọng cho các nhà hoạch định chính sách, doanh nghiệp và tổ chức nghiên cứu trong việc nâng cao hiệu quả kết nối và năng lực cạnh tranh logistics quốc gia.

Xem thêm tại đây