Việt Nam liên tiếp ghi dấu ấn trên bản đồ hàng hải thế giới: Hai cảng biển trọng điểm lọt Top 20 cảng container hiệu quả nhất toàn cầu

Trong bối cảnh thương mại quốc tế tiếp tục đối mặt với nhiều biến động từ xung đột địa chính trị, gián đoạn chuỗi cung ứng và áp lực chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, hệ thống cảng biển Việt Nam đang cho thấy những bước tiến mạnh mẽ về năng lực khai thác và hiệu quả vận hành.

Theo Báo cáo Chỉ số Hiệu suất Cảng Container (Container Port Performance Index – CPPI) năm 2025 do Ngân hàng Thế giới (World Bank) phối hợp với S&P Global Market Intelligence công bố, Việt Nam tiếp tục có hai đại diện góp mặt trong Top 20 cảng container có hiệu suất khai thác tốt nhất thế giới là Cảng Cái Mép và Cảng Hải Phòng.

Cụ thể, Cảng Cái Mép xếp hạng 11 toàn cầu với chỉ số CPPI đạt 122 điểm, trong khi Cảng Hải Phòng đứng thứ 13 thế giới, cũng đạt 122 điểm. Các cảng biển trọng điểm của Việt Nam liên tiếp được ghi nhận trong nhóm các cảng có hiệu quả khai thác hàng đầu thế giới, khẳng định vị thế ngày càng quan trọng của Việt Nam trong mạng lưới logistics và vận tải biển toàn cầu.

Từ hạ tầng cảng biển đến năng lực cạnh tranh quốc gia

Trong chuỗi cung ứng toàn cầu, cảng biển không chỉ là điểm trung chuyển hàng hóa mà còn là “nút giao chiến lược” quyết định tốc độ lưu chuyển thương mại, khả năng kết nối thị trường và năng lực cạnh tranh của một nền kinh tế.

Việc hai cảng biển của Việt Nam liên tiếp đạt thứ hạng cao trong bảng xếp hạng CPPI cho thấy những nỗ lực đáng kể trong việc đầu tư hạ tầng cảng biển, nâng cấp công nghệ khai thác, đẩy mạnh chuyển đổi số, cải thiện quy trình vận hành và tăng cường kết nối logistics.

Đặc biệt, cụm cảng Cái Mép – Thị Vải hiện là một trong số ít cảng nước sâu tại khu vực Đông Nam Á có khả năng tiếp nhận các tàu container siêu lớn khai thác trực tiếp các tuyến xuyên Thái Bình Dương và châu Âu mà không cần trung chuyển qua nước thứ ba. Đây được xem là lợi thế chiến lược giúp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Trong khi đó, Hải Phòng tiếp tục khẳng định vai trò là cửa ngõ logistics quan trọng của khu vực phía Bắc, phục vụ các trung tâm sản xuất công nghiệp và xuất khẩu trọng điểm của Việt Nam.

Hải Phòng nằm trong nhóm cảng cải thiện mạnh nhất thế giới

Không chỉ duy trì vị trí trong Top 20 cảng container hiệu quả nhất thế giới, Cảng Hải Phòng còn được ghi nhận là một trong những cảng có tốc độ cải thiện hiệu suất nhanh nhất toàn cầu giai đoạn 2020 – 2025.

Theo CPPI 2025, chỉ số của Hải Phòng tăng từ 70 điểm năm 2020 lên 122 điểm năm 2025, tương đương mức cải thiện 52 điểm chỉ trong vòng 5 năm. Thành tích này đưa Hải Phòng vào nhóm 20 cảng cải thiện mạnh nhất thế giới và đứng thứ 6 toàn cầu về mức tăng trưởng hiệu suất khai thác.

Kết quả trên phản ánh hiệu quả từ các hoạt động đầu tư hạ tầng, mở rộng cảng cửa ngõ quốc tế, hiện đại hóa thiết bị khai thác, ứng dụng công nghệ thông tin và nâng cao chất lượng dịch vụ logistics trong những năm gần đây.

Khẳng định vị thế của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu

Những thành tích của hệ thống cảng biển Việt Nam không chỉ mang ý nghĩa riêng đối với ngành hàng hải mà còn phản ánh sự phát triển ngày càng mạnh mẽ của ngành logistics và quản trị chuỗi cung ứng quốc gia.

Trong bối cảnh Việt Nam đang nổi lên như một trung tâm sản xuất, xuất khẩu và thu hút đầu tư hàng đầu khu vực, hiệu quả khai thác cảng biển đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc giảm chi phí logistics, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và tăng cường khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng.

Báo cáo CPPI 2025 của World Bank cũng nhấn mạnh rằng các cảng có hiệu suất cao thường sở hữu hệ sinh thái logistics phát triển, mức độ số hóa lớn, khả năng phối hợp hiệu quả giữa các bên liên quan và năng lực phục hồi tốt trước các biến động của thị trường toàn cầu.

Đây cũng chính là những định hướng mà ngành logistics Việt Nam đang theo đuổi thông qua chiến lược chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, phát triển hạ tầng logistics hiện đại và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Nguồn nhân lực – chìa khóa cho giai đoạn phát triển mới

Bên cạnh hạ tầng và công nghệ, nguồn nhân lực chất lượng cao đang trở thành yếu tố then chốt giúp ngành logistics và cảng biển Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.

Với vai trò là đơn vị đào tạo và nghiên cứu trực thuộc Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA), Viện Nghiên cứu và Phát triển Logistics Việt Nam (VLI) đang tích cực đóng góp vào quá trình phát triển nguồn nhân lực logistics và quản trị chuỗi cung ứng thông qua các chương trình đào tạo, nghiên cứu và kết nối doanh nghiệp. Đặc biệt, VLI là đơn vị triển khai chương trình FIATA tại Việt Nam – chứng chỉ nghề nghiệp quốc tế uy tín của Liên đoàn các Hiệp hội Giao nhận Vận tải Quốc tế (FIATA), góp phần chuẩn hóa năng lực nhân sự logistics theo tiêu chuẩn toàn cầu.

Thành công của các cảng biển Việt Nam trên bảng xếp hạng quốc tế không chỉ phản ánh sự phát triển của hạ tầng logistics mà còn cho thấy tầm quan trọng của việc đầu tư vào nguồn nhân lực để duy trì và nâng cao vị thế của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.